15 ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI MÔN TIẾNG VIỆT

Lớp 3
Đề 1
Câu 1: Cho các từ sau: Nhập ngũ, thi hào, mở màn, trẩy quân, chiến đấu, réo
rắt, hy sinh, hoạ sĩ, dũng cảm.
a. Hãy sắp xếp các từ ngữ trên thành hai nhóm: Nhóm từ chỉ bảo vệ Tổ quốc
và nhóm từ chỉ nghệ thuật.
b. Đặt 2 câu với mỗi từ sau: Dũng cảm, mở màn.
Câu 2: Hãy đặt dấu phẩy cho đúng vào các câu sau:
a. Xa xa những ngọn núi nhấp nhô mấy ngôi nhà thấp thoáng vài cánh chim
chiều bay lững thững về tổ.
b. Một biển lúa vàng vây quanh em hương lúa chín thoang thoảng đâu đây.
Câu 3:
a)Tìm từ gần nghĩa với từ: Khai trường, cần cù. giang sơn .
b)Tìm 3 từ ghép có : “quốc” đứng trước và giải nghĩa từng từ .
Câu 4: Viết một đoạn văn (7 đến 10 câu) tả quang cảnh trường em vào buổi
sáng đầu mùa hè.

1

Đề 2
1/ Tìm những từ chỉ màu sắc, chỉ đặc điểm trong đoạn văn sau:
Trong vườn nhà tôi có rất nhiều loại cây.Cây nào cũng xum xuê tán lá, tạo thành
một khung trời xanh tươi. Tôi yêu nhất là cây khế mọc gần ao. Cành khế loà xoà
xuống mặt nước trong vắt. Quả khế chín mọng, vàng rộm như vẫy gọi bọn trẻ
chúng tôi.
a) Từ chỉ màu sắc:……..

b) Từ chỉ đặc điểm:…..

2/ Đọc các câu văn sau rồi gạch 1 gạch dưới bộ phận trả lời câu hỏi “Ai (cái gì,
con gì)?”, gạch 2 gạch dưới bộ phận trả lời câu hỏi “Thế nào?”
a) Nước hồ mùa thu trong vắt.
b) Trời cuối đông lạnh buốt.
c) Dân tộc Việt Nam rất cần cù và dũng cảm.
3/ Viết mỗi câu sau và dùng dấu phẩy đúng chỗ trong mỗi câu:
a) Nói về kết quả học tập của em ở học kì I.
b) Nói về việc làm tốt của em và mục đích của việc làm ấy.
4/ Đọc câu sau: Một rừng cờ đỏ bay phấp phới trên sân vận động ngày khai mạc
Hội khoẻ Phù Đổng.
Từ rừng trong câu trên có ý nghĩa gi?
5/ Tập làm văn: Kể lại một việc tốt em đã làm góp phần bảo vệ môi trường./.

2

Đề 3
Bài 1: (3 điểm) Viết lại những câu văn dưới đây cho sinh động, gợi cảm bằng
cách sử dụng các hình ảnh so sánh
a) Mặt trời mới mọc đỏ ối.

b. Con sông quê em quanh co, uốn khúc.

Bài 2: (3 điểm) Trong đoạn văn dưới đây, người viết quên không đặt dấu câu.
Em viết lại đoạn văn cho đúng chính tả sau khi đặt dấu câu vào chỗ thích hợp:
Sáng nào mẹ tôi cũng dậy rất sớm đầu tiên mẹ nhóm bếp nấu cơm sau đó
mẹ quét dọn nhà cửa giặt quần áo khoảng gần 6giờ mẹ gọi anh em tôi dậy ăn
sáng và chuẩn bị đi học tôi rất yêu mẹ của tôi.
Bài 3:(10 điểm) Hãy viết một đoạn văn (từ 7- 8 câu) kể về một việc tốt em đã
làm ở lớp (hoặc ở nhà) mà em cảm thấy phấn khởi và thích thú nhất.

3

Đề 4
Bài 1 (1 điểm): Gạch chân các hình ảnh so sánh trong mỗi câu sau?
a, Trăng tròn như cái đĩa.

b, Má em bé hồng như quả cà chua.

Bài 2 (1 điểm): Điền vào chỗ trống chiều hay triều?
Buổi ... , thuỷ ... , ...... đình, .... chuộng.
Bài 3 (2 điểm): Đặt hai câu trong đó một câu có sử dụng dấu hai chấm một câu
sử dụng dấu chấm than?
Bài 4 (2 điểm): Đọc đoạn thơ sau :
Cây bầu hoa trắng
Cây mướp hoa vàng
Tim tím hoa xoan
Đỏ tươi râm bụt .
Tìm và ghi lại các từ chỉ đặc điểm của sự vật trong các câu thơ trên.
Bài 4 (4 điểm): Viết một đoạn văn ngắn khoảng 5 đến 7 câu kể về một loài hoa
mà em yêu thích trong đó có sử dụng một hình ảnh nhân hoá và một hình ảnh so
sánh.

4

Đề 5
Bài 1. Cho các từ: Cây đa, gắn bó, dòng sông, con đò, nhớ thương, yêu quý, mái
đình, thương yêu, ngọn núi, bùi ngùi, tự hào. Xếp các từ trên thành 2 nhóm và
đặt tên cho từng nhóm.
- Nhóm 1:

Đặt tên:

- Nhóm 2:

Đặt tên:

Bài 2. Đặt 3 câu theo mẫu Ai là gì? Ai làm gì? Ai thế nào? Về chủ đề gia đình.
Bài 3. Tìm các từ chỉ hoạt động, trạng thái thích hợp để điền vào chỗ chấm.
- Con thuyền trôi........ như đang nghỉ ngơi trên sông.
- Bé.............. bài tập rồi....................... ti vi
Bài 4. Tìm những hình ảnh so sánh sự vật với con người và con người so sánh
với sự vật. Đặt 1 câu có hình ảnh so sánh sự vật với con người, 1 câu có hình ảnh
con người so sánh với sự vật.
Bài 5.

Ngày đầu tiên đi học
Em nước mắt nhạt nhoà
Cô vỗ về an ủi
Chao ôi! Sao thiết tha ….
Nguyễn Ngọc Thiện

Ngày đầu tiên đi học với mỗi người đều là một kỷ niệm khó quên. Em hãy kể lại
ngày đầu tiên đến trường của em.

5

Đề 6
Câu 1 (2đ): a) Chọn từ ngữ thích hợp ở cột A và cột B ghép lại để tạo thành câu :
A

B

Đám học trò

ngủ khì trên lưng mẹ

Đàn sếu

hoảng sợ bỏ chạy

Các em bé

đang sải cánh trên cao

b) Đặt 2 câu hỏi với một trong những câu đã ghép hoàn chỉnh :
Câu 2 (3đ) : Cho các thành ngữ :
Non xanh nước biếc; thức khuya dậy sớm; non sông gấm vóc; thẳng cánh cò
bay; học một biết mười; chôn rau cắt rốn ; dám nghĩ dám làm; quê cha đất tổ.
a) Hãy chỉ ra các thành ngữ nói về quê hương :
b) Hãy đặt một câu với một trong các thành ngữ em vừa chỉ ra.
Câu 3 (4đ): Điền từ thích hợp trong ngoặc đơn vào chỗ chấm và cho biết những
từ nào bổ sung nghĩa cho các từ vừa điền:
(trổ, điểm, đến, phủ kín)
- Mùa xuân đã .............................................................
- Các vườn nhãn, vườn vải đang .........................................................................
hoa.
- Những luống ngô , khoai , đỗ chen nhau xanh rờn ................................ bãi cát.
- Cây gạo chót vót giữa trời đã ............................................ các chùm hoa đỏ
mọng.
Câu 4 (3đ): Viết lại những câu văn dưới đây cho sinh động, gợi cảm bằng cách
sử dụng biện pháp so sánh:
a) Đằng đông, mặt trời đỏ ửng đang từ từ nhô lên .
b) Cánh đồng quê em rất đẹp .

c) Tiếng suối ngân nga hay quá !

Câu 5 (7đ): Hãy viết một bài văn ngắn nói về quê hương em.

6

Đề 7
Câu 1: Trong những câu sau,từ nào viết sai chính tả? Em hãy sửa lại cho đúng :
- Suối chảy dóc dách

- Cánh hoa dung dinh

- Nụ cười rạng r

- Chân bước rộn ràng

- Sức khỏe rẻo rai

- Khúc nhạc du dương

Câu 2: Cho các thành ngữ sau: chôn rau cắt rốn

n tr n

khuya dậy sớm, non xanh nước biếc, non sông gấ

v c học

thẳn c nh c b

u n h nh

u n vẻ d

n h d

dưới, thức
ột biết

ười,

qu ch đất tổ,

nhữ thi u như đốt.
Tìm những thành ngữ nói về quê hương ?
Câu 3: Cho câu:
Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta .
(Ca dao )
Em hãy hoàn thiện bảng sau:
Tên sự vật

Các từ ngữ dùng để nhân

được nhân hóa

hóa sự vật

Câu 4 : Trong bài: Tr

n

Cách nhân hóa

Đ m S n có câu:

Nhà dài như tiếng chiêng. Hiên nhà dài bằng sức bay của một con chim.
a,Tìm hình ảnh so sánh và từ so sánh trong hai câu trên.
b, Cách so sánh ở đây có gì đặc biệt?
Câu 5: Hàng năm, mỗi đ a phương dều tổ chức l hội mang đậm những nét văn
hóa của vùng mình. Em hãy kể lại một l hội ở quê em.

7

Đề 8
Bài 1 :
a) Điền từ thích hợp vào chỗ chấm: (rực rỡ, khoe sắc, mảnh mai, đỏ thắm, xanh
non, trắng tinh, vàng tươi):
Xuân về, cây cỏ trải một màu.......... . Trăm hoa đua nhau............ Nào ch hoa
huệ.................., ch hoa cúc ............ , ch hoa hồng ............. , bên cạnh cô em viô-lét tím nhạt.............Tất cả đã tạo nên một vườn xuân .............................
b) Tập dùng phép so sánh để viết câu văn có các sự vật sau :
+ Cánh đồng lúa chín .

+ Con đường làng em .

+ Cỏ mọc ven đê .

Bài 2: Cho đoạn văn :" Những cơn gió nóng mùa hè đã nhường chỗ cho luồng
khí mát dịu mỗi buổi sáng. Trời xanh ngắt trên cao, xanh như dòng sông trong,
trôi lặng lẽ giữa những ngọn cây hè phố"
a) Tìm trong đoạn văn:
+ Những từ chỉ sự vật:
+ Những từ chỉ hoạt động - trạng thái:
+ Những từ chỉ đặc điểm:
b) Tìm và viết lại hình ảnh so sánh ở đoạn văn trên và cho biết chúng được so
sánh với nhau ở đặc điểm nào ?
Bài 3: Viết một bức thư ngắn cho một bạn ở phương xa để làm quen , giới thiệu
với bạn về quê hương mình và mời bạn về thăm

8

Đề 9
1. (3đ) Đặt câu theo mẫu “Ai Thế nào?” để miêu tả
a, Một bông hoa trong vườn
2. (3đ) Điền vào chỗ trống để có được một câu hoàn chỉnh:
a, Ngôi nhà của em……………

b, Một cái tết……………………..

3. (1đ) Khoanh tròn chữ số trong ngoặc đặt trước dấu chấm ghi sai v trí trong
đoạn văn sau: Trên nương, mỗi người một việc(1). Người lớn thì đánh trâu ra
cày(2). Các bà, các mẹ cúi lom khom(3). Tra ngô các cụ già nhặt cỏ, đốt lá(4).
Mấy chú bé đi bắc bếp thổi cơm(5).
4. (5đ) Viết đoạn văn từ 3 đến 4 câu với nội dung tự chọn trong đó có dùng phép
so sánh.
5. Tập làm văn (6đ): Em hãy kể về làng xóm nơi em ở

9

Đề 10
Câu 1( 3đ): Chỉ ra các sự vật được nhân hoá, so sánh trong các câu thơ sau:
Chiều đi học về

Nắng đứng ngủ quên

Chúng em đi qua ngôi nhà xây dở

Trên những bức tường

Giàn giáo tựa cái lồng che chở

Bao ngôi nhà đã hoàn thành

Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây

Đều qua những ngôi nhà xây dở

Ngôi nhà tựa vào nền trời xẫm biếc

Ngôi nhà như trẻ nhỏ

Thở ra mùi vôi vữa nồng hăng

Lớn lên với trời xanh

Các từ chỉ sự vật so sánh là………………………..
Các từ chỉ sự vật nhân hoá là……………………………
Câu 2 (2đ):Đặt câu hỏi cho các bộ phận in đậm trong các câu văn sau:
- Bạn Tuyết rất chăm tập thể dục.
- Trên nền trời xanh, những lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới.
Câu 3 (3đ): Chọn các từ sau điền vào chỗ trống thích hợp: Vàng óng, hiện lên,
tráng lệ, xanh rờn, mùi hương…
Rừng khô………….với tất cả vẻ uy nghi…………...của nó trong ánh mặt
trời………….Từ trong biển lá…………….đã bắt đầu ngả sang màu úa, ngát dậy
một………………lá trám b hun nóng dưới ánh mặt trời.
Câu 4(10đ): Vừa qua em cùng gia đình đón Tết thật vui. Hãy viết thư cho một
người bạn thân kể cho bạn nghe về những niềm vui ấy.

10

Đề 11
Câu 1(2đ). Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
(Trần quốc Minh)
Câu 2 (2đ). Điền dấu thích hợp vào ô trống trong đoạn văn sau:
Hoa mai cũng có năm cánh như hoa đào

nhưng cánh mai to hơn cánh đào

một chút

những nụ mai không phô hồng mà ngời xanh màu ngọc bích

sắp nở

nụ mai mới phô vàng

khi nở

cánh mai xoè ra m n màng

như lụa.
Câu 3(2đ). Trong các câu văn sau có những từ dùng chưa chính xác con hãy
gạch chân và viết lại câu văn cho đúng.
- Mùa xuân đến, hoa trong vườn nhà em đua nhau khoe mùi thơm. hoa nào cũng
đẹp. Nhưng thơm hơn cả là cây hồng nhung.
- Em rất thích hoa phượng vì mỗi độ xuân về hoa phượng lại phủ một màu vàng
rực lên khắp trường em.
Câu4 (4đ) Trong bài “Bé nhìn biển” tác giả viết:
Tưởng rằng biển nhỏ

Chơi trò kéo co

Mà to bằng trời

Phì phò như b

Như con sông lớn

Biển mệt thở rung

Chỉ có một bờ

Còng giơ gọng vó

Bãi giằng với sóng

Đ nh khiêng sóng lừng

Trong mắt bé biển có những gì khác lạ và làm bé thích thú. Con hãy ghi lại
những hình ảnh và suy nghĩ của bé khi ra thăm biển
Câu 5 (10đ) Trong một lá thư gửi cho người bạn ở phương xa con hãy kể về buổi
lao động trồng cây ở lớp con trong tuần vừa qua.
11

Đề 12
Câu 1. Cho đoạn thơ, hãy gạch dưới các từ chỉ đặc điểm
Dừa vẫn đứng hiên ngang cao vút
Lá vẫn xanh rất mực d u dàng
R dừa bám sâu vào lòng đất
Như dân làng bám chặt lấy quê hương
Đánh dấu vào

có câu trả lời đúng

1, Nội dung chính của đoạn thơ là.
Miêu tả lá dừa

Miêu tả dân làng và quê hương

Miêu tả cây dừa

2. Đoạn thơ có sử dụng biện pháp nghệt thuật nào?
Nhân hoá

Nhân hoá và so sánh

So sánh

Hãy ghi lại những hình ảnh đó.
3. Cụm từ “Hiên ngang cao vút” trong câu thơ đầu trả lời cho câu hỏi nào?
Dừa thế nào?

Dừa vẫn đứng thế nào?

Dừa vẫn đứng như thế nào?

Câu 2. Viết đoạn văn 4 – 5 câu kể về ngôi trường thân yêu của em.
Câu 3. Hãy kể lại công việc hàng ngày của một người trí thức (Bác sỹ, hoặc giáo
viên, hoặc nhà khoa học)

12

Đề 13
1, Đọc bài thơ sau:
Mỗi sớm mai thức dậy

Mặt trời xuống núi ngủ

Luỹ tre xanh rì rào

Tre nâng vầng trăng lên

Ngọn tre cong gọng vó

Sao, sao treo đầy cành

Kéo mặt trời lên cao.

Suốt đêm dài thắp sáng.

Những trưa đồng đầy nắng

Bỗng gà lên tiếng gáy

Trâu nằm nhai bóng râm

Xôn xao ngoài luỹ tre

Tre bần thần nhớ gió

Đêm chuyển dần về sáng

Chợt về đầy tiếng chim.
2. Các sự vật được nói đến trong bài thơ là:
a. Luỹ tre, gọng vó, trâu, tiếng chim, mặt trời, nâng
b. Luỹ tre, mặt trời, gọng vó, đồng, nắng, trâu, gió, chim, núi, vầng trăng, kéo
c. Luỹ tre, mặt trời, gọng vó, đồng, nắng, trâu, gió, chim, núi, vầng trăng, sao,
gà, mầm măng, bóng râm
3. Hình ảnh so sánh có trong bài thơ là:
a. 1 hình ảnh

b. 2 hình ảnh

c. 3 hình ảnh

d. 4 hình ảnh

6. Sự vật được nhân hoá trong bài thơ là :
a. 1 Sự vật

b. 2 Sự vật

c. 3 sự vật

d. 4 sự vật

4. Bộ phận trả lời cho câu hỏi như thế nào trong câu: “Tre bần thần nhớ gió” là:
a. Bần thần

b. Nhớ gió

c. Bần thần nhớ

d. Bần thần nhớ gió

5. Dòng nào dưới đây ghi những từ chỉ hoạt động, trạng thái.
a. Sớm, rì rào, cong, nhai, ngủ, xuống, sáng, đợi, dài, tiếng gáy
b. nâng, sớm, rì rào, dài, xôn xao, tiếng gáy, về, mầm măng, cong
c. Thức dậy, rì rào, kéo, nằm nhai, bần thần, nhớ, ngủ, xuống, nâng, lên, treo,
thắp, xôn xao, chuyển, về, đợi
II: Tập làm văn:

13

Đề bài: Cô giáo như người mẹ hiền rất gần gũi, thân thương với các em . Em hãy
viết một đoạn văn từ 8 đến 10 câu kể lại hình ảnh cô giáo dạy em trong 1 giờ học
tập đọc mà em có nhiều ấn tượng nhất.

Đề 14
Câu 1: Kho nh tròn tr ớ

á

hữ ái á từ n ữ thuộ

A. Từ chỉ c c hoạt độn củ con n ười iúp B. Từ chỉ c c cả
đỡ nh u
a.

úc củ con n ười

với con n ười

quan tâm

d.

trẻ em

b. trong nom

g.

c.

e.

xanh tươi

á nhóm s u:

a. thương yêu

d. căm ghét

thăm hỏi

b. ông bà

g. tự hào

đùm bọc

c. kính trọng

e. làm việc

Câu 2: Điền từ còn thiếu vào chỗ (...) để hoàn chỉnh các thành ngữ, ca dao dưới
đây:
a. Nhường cơm...........
b. Bán anh em xa............
c. Công cha như ............
d. Nghĩa mẹ như ...........
Câu 3: Gạch chân những từ nói về các hoạt động bảo vệ Tổ quốc: bảo vệ n
iữ â dựn đấu tr nh kh n chiến kiến thiết t n tạo.
Câu 4: Đặt câu hỏi cho bộ phận gạch chân trong mỗi câu sau:
a. Đội đồng di n thể dục đang tích cực tập luyện để chuẩn bị trình diễn ở Hội
khỏe Phù Đổng
b. Các bạn học sinh trong cùng một lớp thường xuyên giúp nhau trong học tập
Câu 5: Gạch một gạch dưới bộ phận câu trả lời câu hỏi Ai, hai gạch dưới bộ
phân câu trả lời câu hỏi Thế nào trong các câu sau:
a. Những làn gió từ sông thổi vào mát rượi.
b. Mặt trời lúc hoàng hôn đỏ rực như khối cầu lửa khổng lồ.
Câu 6. : Ca dao có câu:
Tháp Mười đẹp nhất bông sen.
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ.
Chỉ ra hình ảnh so sánh trong hai câu ca dao trên? Nêu cảm nhận của em
về cách so sánh đó? (hình ảnh so sánh đó có ý nghĩa gì?)
Câu 7: Tập làm văn: Em đã được xem nhiều buổi biểu di n văn nghệ. Hãy kể
lại buổi biểu di n văn nghệ để lại cho em nhiều ấn tượng nhất.

14

Đề 15
Câu 1 -(2đ)
Ghép 4 tiếng sau thành 8 từ ghép thích hợp:
xanh, tươi, tốt, thắm (ví dụ : xanh tươi)
Câu 2 - (3đ)
Tìm 2 từ gần nghĩa, cùng nghĩa, trái nghĩa với từ : chăm chỉ
Câu 3 - (3đ)
Gạch chân (chú ý ghi rõ) dưới những danh từ, động từ, tính từ trong hai
câu thơ của Bác Hồ :
"Cảnh rừng Việt bắc thật là hay
Vượn hót chim kêu suốt cả ngày."
Câu 4 - (2đ)
Trong bài bóc l ch (Tiếng Việt 2, tập 2) nhà thư Bế Kiến Quốc có viết:
" Ngày hôm qua ở lại
Trong vở hồng của con
Con học hành chăm chỉ
Là ngày qua vẫn còn..."
Nhà thơ muốn nói với em điều gì qua đoạn thơ trên?
Câu 5 - Tập làm văn (10đ)
Em đã từng được bạn bè hoặc người thân tặng (cho) một đồ vật hay con
vật. Hãy tả lại đồ vật hay con vật đó và nêu cảm nghĩ của em.

15

Cảm thụ văn học
1. N hĩ về n

i bà yêu quý ủ mình, nhà thơ N uyễn Thuỵ Kh đã viết:
Tó bà trắn tự mây bôn
Chuyện bà nh

iến

ạn xon lại đầy.

Hãy ho biết: phép so sánh đ ợ sử dụn tron h i dòn thơ trên iúp
em thấy đ ợ hình ảnh n

i bà nh thế nào ?
Bài làm:

Qua hai câu thơ trên cho em thấy được mái tóc trắng của bà được so sánh
với hình ảnh đám “Mây bông” trên trời cho thấy : Bà có vẻ đẹp hiền từ , cao quý
và đáng kính trọng ....Chuyện của bà kể cho cháu nghe được so sánh với hình
ảnh cái giếng thân thuộc ở làng quê Việt Nam cứ cạn xong lại đầy ý muốn nói
“Kho” chuyện của bà rất nhiều, không bao giờ hết, đó là những câu chuyện dành
kể cho cháu nghe với tình yêu thương đẹp đẽ...
2. Trong bài Ông và Cháu ,nhà thơ Phạm Cú

ó viết:

Ôn vật thi với háu
Keo này ôn

ũn thu

Cháu vỗ t y hoan hô:
“Ôn thu

háu, ôn nhỉ !”

Bế háu ôn thủ thỉ:
Cháu khoẻ hơn ôn nhiều !
Ôn là buổi tr i hiều
Cháu là n ày rạn sán ”.
Theo em, bằn

á h sử dụn

á hình ảnh so sánh (khổ thơ h i) n

i

ôn muốn nói với háu nhữn điều ì sâu sắ ?
16

Bài làm:
Bằng cách sử dụng các hình ảnh so sánh (khổ thơ 2) người ông muốn nói
với cháu những điều sâu sắc rằng “Cháu khoẻ hơn ông nhiều !” Ông muốn nói
tới tương lai của cháu thật rạng r . Cháu là người sẽ lớn lên và khoẻ hơn ông rất
nhiều, đó cũng là điều ông mong mỏi và hi vọng ở cháu.
Hình ảnh “Ông là buổi trời chiều”cho thấy vì ông đã nhiều tuổi, cuộc sống
không còn dài nữa, giống như buổi trời chiều đang báo hiệu một ngày sắp hết.
Ngược lại hình ảnh „Cháu là ngày rạng sáng‟ cho thấy vì cháu còn ít tuổi, đang
lớn lên, cuộc sống còn đang ở phía trước, giống như trời rạng sáng báo hiệu một
ngày mới đang bắt đầu.
3. Qu bài hơ Bón mây nhà thơ Th nh Hào ó viết :
Bóng mây
Hôm n y tr i nắn nh nun
Mẹ em đi ấy phơi l n
Ướ

ả n ày

ì em hoá đám mây

Em he ho mẹ suốt n ày bón râm.
Đọ bài thơ trên em thấy đ ợ nhữn nét ì đẹp về tình ảm ủ
n

i on đối với n

i mẹ?
Bài làm

Qua bài thơ ta thấy hình ảnh người mẹ hiện lên thật là đẹp đẽ, đó là hình
ảnh của một người lao động cần cù ch u khó.
Hai câu đầu bài hơ cho ta thấy hình ảnh người mẹ đi cấy trong một hoàn
cảnh mà thời tiết rất khắc nhiệt „Trời nắng như nung – Mẹ em đi cấy phơi lưng
cả ngày‟. Chính vì có một tình cảm yêu thương mẹ sâu sắc nên người con mới
“Ước gì em hoá đám mây – em che cho mẹ suốt ngày bóng râm”. Ước muốn đó
cho em thấy người con đã nghĩ về người mẹ của mình đang cấy mà phải phơi
17

lưng trên cánh đồng nắng nôi vất vả đó. Qua đó, em thấy được tình cảm đẹp đẽ
và sâu sắc của người con đối với mẹ.
4. C n ợi tình th ơn

ủ

on n

i, thầy iáo N uyễn N ọ Ký viết bài

thơ Em th ơn nh s u:
Em th ơn làn ió mồ ôi
Khôn tìm thấy bạn, vào n ồi tron
Em th ơn sợi nắn đôn
Run run n ã iữ v

on n

ầy

n ây ải n ồn .

Hình ảnh làn ió mồ ôi và sợi nắn đôn
nhữn

ây

ầy ợi ho em n hĩ đến

i nh thế nào? Qu đó, em ảm nhận đ ợ điêù ì ?
Bài làm:

Qua bài thơ trên ta thấy tác giả đã dùng hình ảnh nhân hoá “Ngọn gió mà
cũng mồ côi !”
Nhưng ở đây tác giả đâu chỉ nói về ngọn gió. Mà còn muốn nói về cả con
người nữa. Nếu ngọn gió mồ côi, không tìm hấy bạn, vào ngồi trong cây thì cũng
giống như em bé mồ côi kia sống lang thang một mình đang buồn bã ngồi ở một
xó nhà vắng vẻ nào đó... Còn sợi nắng đông gầy ngã giữa vườn cây cải ngồng
cũng giống như một em bé (Thậm chí một cụ già...) ốm yếu, ngã giữa một vườn
hoa vắng người...
Bài thơ chỉ có bốn câu mà để lại một nỗi buồn thương sâu xa.ở đời cũng
phải buồn thương. Người mà không biết buồn thương, thông cảm với những đau
khổ của người khác, và của chính mình thì còn đâu là người.
5. Kết thú bài Mẹ vắn nhà n ày bão, nhà thơ Đặn Hiển viết:
Thế rồi ơn bão qu
Bầu tr i x nh trở lại.
Mẹ về nh nắn mới
18

Sán ấm ả i n nhà.
Theo em, hình ảnh nào đã làm nên vẻ đẹp ủ đoạn thơ trên? Vì sao?
Bài làm:
Theo em, hình ảnh “Mẹ về như nắng mới. Sáng ấm cả gian nhà” đã làm
nên vẻ đẹp của đoạn thơ đã nêu. Đó chính là hình ảnh gây ấn tượng đẹp trong
lòng người đọc và nêu bật ý nghĩa của cả bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão”.
Người mẹ trở về nhà khi cơn bão đã qua được so sánh với hình ảnh “Nắng mới”
hiện ra khi bầu trời xanh trở lại sau cơn bão. Sự so sánh đó giúp ta hiểu được
một điều sâu sắc là :nMẹ cần thiết cho cả gia đình chẳng khác nào ánh nắng cần
thiết cho sự sống ! Chính vì vậy, khi người mẹ trở về, cả gian nhà trở nên “Sáng
ấm” bởi vì tình yêu thương đẹp đẽ của người mẹ. Vai trò của người mẹ trong gia
đình thật quan trọng và đáng quý biết bao nhiêu
6. Ướ mơ ủ bạn nhỏ tron bài thơ thật iản dị và đán yêu:
Ướ

ì em hó đám mây

Em he ho mẹ suốt n ày bón râm.
Đó là ước mơ không phải cho bạn mà dành cho mẹ. Bởi vì người mẹ của
bạn phải làm lụng vất vả dưới trời nắng như nung: “Mẹ em đi cấy phơi lưng cả
ngày”. Bạn ước mong được góp phần làm cho mẹ đ vất vả trong công việc:
“hóa” thành “đám mây” để che cho mẹ “suốt ngày bóng râm”, giúp mẹ làm việc
trên đồng mát mẻ, khỏi b nắng nóng. Ước mơ của bạn nhỏ chứa đựng tình yêu
thương mẹ vừa sâu sắc vừa cụ thể và thiết thực nên nó thật đẹp đẽ vàđáng trân
trọng.
7. Bằn

á h sử dụn hình ảnh so sánh (khổ thơ 2), n

i ôn muốn nói

với háu nhữn điều sâu sắ :
- Cháu khỏe hơn ông nhiều! (Ông muốn nói tới tương lai của cháu thật rạng
r : cháu là người sẽ lớn lên và khỏe hơn ông rất nhiều, đó cũng là điều ông
mong mỏi và hi vọng).
19

- Ông là buổi trời chiều (Vì ông đã nhiều tuổi, cuộc sống không còn dài nữa,
giống như “buổi trời chiều” đang báo hiệu một ngày sắp hết.)
- Cháu là ngày rạng sáng (Vì cháu còn ít tuổi, đang lớn lên, cuộc sống còn
đang ở phía trước, giống như “trười rạng sáng” báo hiệu một ngày mới bắt đầu).

20